40 000 gatunków owadów zapylajacych, 8 parków krajobrazowych, ponad 8 mln zł, czyli jak zapylacze z Kujaw i Pomorza zdobyły unijne finansowanie.
Nie każdy dobry pomysł to pewny sukces w pozyskaniu dofinansowania. Czasami okazuje się, że największym wyzwaniem przed jakim staje Wnioskodawca a jest konieczność precyzyjnego przełożenia ambitnej wizji na język kryteriów, wskaźników i regulaminu naboru. Tak w skrócie można byłoby opisać genezę projektu pn. „Ochrona różnorodności biologicznej poprzez ochronę owadów zapylających na terenie województwa kujawsko-pomorskiego”. Realizacja ta pokazuje, jak duży bywa dystans między świetnym pomysłem, fiszką projektową będącą podstawą dla wnioskowania o dofinansowanie, a finalnym i skutecznym wnioskiem o dofinansowanie.
Najważniejsze liczby
- Beneficjent: Województwo Kujawsko-Pomorskie (w imieniu 8 parków krajobrazowych regionu)
- Program: Fundusze Europejskie dla Kujaw i Pomorza 2021–2027 (EFRR)
- Wartość projektu: ponad 8 mln zł
- Dofinansowanie: 7 mln zł
- Okres realizacji: ponad 5,5 roku (do III kwartału 2029 r.)
Ambitna wizja: ochrona całego świata zapylaczy, nie tylko pszczół
Województwo Kujawsko-Pomorskie, dla którego zapylacze są istotną częścią ekosystemu, chciało zrealizować coś więcej niż typowy projekt środowiskowy skupiony na pszczole miodnej. Zamysł objął ochronę całej grupy dzikich zapylaczy – ponad 40 000 gatunków owadów kluczowych dla bezpieczeństwa żywnościowego, stabilności ekosystemów i produkcji rolnej.
W projekcie połączono działania „twarde” (m.in. utworzenie łąk kwietnych, zakup domków i hoteli dla owadów) z bardzo szerokim pakietem działań „miękkich”: inwentaryzacją przyrodniczą na ogromnym obszarze, analizami składu miodów, setkami warsztatów, konferencją, publikacjami i zagranicznymi wizytami studyjnymi. Już sam zakres rzeczowy okazał się nie lada wyzwaniem pod kątem opracowania rzetelnego budżetu i uzasadnienie każdego elementu względem realizacji założeń Priorytetu 2 Funduszy Europejskich dla Kujaw i Pomorza 2021-2027.
Wyzwania, które trzeba było pokonać
Największe trudności obejmowały:
- mieszany charakter projektu – elementy infrastrukturalne i nieinfrastrukturalne w konkursie dla którego ustalonym źródłem finansowania były środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,
- bardzo długi okres realizacji (ponad 5,5 roku), znacznie przekraczający horyzont ustalony założeniami naboru, wymagający formalnego uzasadnienia odstępstwa od regulaminu,
- złożoność organizacyjna – szerokie grono interesariuszy: parki krajobrazowe, eksperci i specjaliści z zakresu ochrony środowiska, pszczelarze, rolnicy, organizacje pozarządowe, środowisko akademickie, szkolne i mieszkańcy regionu,
- szeroki zakres merytoryczny wymagający szczegółowego uzasadnienia: inwentaryzacja na terenie 8 parków krajobrazowych oparta m.in. o 600 transektów inwentaryzacyjnych, obszar ok. 242 tys. ha objęty projektem, analiza składu miodów na bazie pozyskanych 100 próbek z różnych środowisk, założenie 6,5 ha łąk kwietnych, przeprowadzenie 240 warsztatów skierowanych do różnych grup społecznych, organizacja 3 zagranicznych wizyt studyjnych, organizacja wydarzeń otwartych: festynu oraz konferencji, opracowanie, wydruk i dystrybucja 3 publikacji,
- konieczność wykazania zgodności z unijnymi politykami i dokumentami strategicznymi traktującymi o racjonalnym wykorzystywaniu i ochronie środowiska naturalnego.
Nasze działania – od ambitnej wizji do gotowej dokumentacji
Zespół Lech Consulting przeprowadził pełen proces przygotowania projektu do konkursu:
- uporządkował logikę projektu: problem → cel główny → cele szczegółowe → działania → produkty → rezultaty → wskaźniki,
- opracował kompletny wniosek o dofinansowanie oraz szczegółowy Plan Inwestycji obejmujący m.in. analizę oddziaływania na środowisko i obszary Natura 2000, analizę zgodności z zasadami horyzontalnymi UE, analizę instytucjonalną, ryzyka oraz trwałości finansowej, zachowując zgodność z przygotowaną przez Klienta fiszką projektową,
- przygotował precyzyjny i szczegółowy opis zakresu rzeczowego, grup docelowych i budżetu,
- zdefiniował i uzasadnił wskaźniki produktu i rezultatu – w tym bardzo duże powierzchnie objęte działaniami,
- uzasadnił wydłużony, względem założonego w Regulaminie naboru, okres realizacji oraz mieszany charakter projektu,
- usystematyzował opracowaną przez Klienta strategię informacyjno-promocyjną (fanpage, roll-upy, ulotki z kodami QR, radio, portal w mediach społecznościowych , materiały promocyjne).
Efekt: projekt, który dziś żyje w terenie
Dzięki przygotowanej dokumentacji udało się przekonać oceniających do dopuszczalności długiego okresu realizacji, wykazać pełną zgodność z celami programu i unijnymi strategiami ochrony zapylaczy oraz wykazać zasadność realizacji wszystkich planowanych działań. Podczas oceny formalno-merytorycznej obroniono w pełni zakres kosztów kwalifikowalnych, zapewniając tym samym założony poziom dofinansowania w kwocie ponad 6,8 mln zł, przy całkowitej wartości przekraczającej 8 mln zł.
Dziś (stan na 2026 r.) projekt jest aktywnie realizowany, w tym: prowadzona jest inwentaryzacja przyrodnicza na terenie wszystkich 8 parków krajobrazowych województwa (ok. 242 tys. ha) a jej zakończenie planowane jest na koniec przyszłego roku,
- prowadzona jest analiza składu pyłkowego i chemicznego min. 100 próbek miodu od lokalnych pszczelarzy,
- zakładane są łąki kwietne, w tym na zrekultywowanym składowisku odpadów, których łączna powierzchnia wyniesie 6,5 ha,
- rozstawione zostały domki, hotele i poidełka dla dzikich zapylaczy,
- rozpoczął się i kontynuowany jest cykl 200 warsztatów edukacyjnych dla dzieci, młodzieży i seniorów oraz 40 warsztatów dla rolników,
- prowadzona jest kampania promocyjno-edukacyjna w mediach społecznościowych (@zapylaczewkp).
Bieżące działania są podstawą dla realizacji pozostałych zadań ujętych w zakresie rzeczowym projektu, tj. dla organizacji wizyt studyjnych, będących źródłem wymiany doświadczeń z zagranicznymi przedstawicielami, organizacji konferencji podsumowującej oraz opracowania publikacji naukowej i Poradników.
Czego można się nauczyć z tej historii?
- Nawet bardzo dobry pomysł wymaga precyzyjnego przełożenia na język kryteriów oceny.
- Projekty o mieszanym charakterze (twarde + miękkie) wymagają szczególnego uzasadnienia i mocnej argumentacji merytorycznej.
- Długi horyzont czasowy realizacji musi być bardzo dobrze uzasadniony – tu kluczowa była konieczność wieloletniej inwentaryzacji i obserwacji przyrodniczej, będącej podstawą dla możliwości realizacji kolejnych zadań.
- W projektach przyrodniczych decydują mierzalne wskaźniki, powiązane z realnymi efektami ekologicznymi.
- Rzetelnie przygotowana dokumentacja aplikacyjna znacząco zwiększa szanse na sukces, nawet przy bardzo złożonym zakresie projektu.
Dlaczego to ważne dla naszych Klientów?
Ten projekt pokazuje, że nawet bardzo złożone, wielowątkowe i długoterminowe przedsięwzięcia środowiskowe mogą uzyskać wysokie dofinansowanie – jeśli zostaną odpowiednio zaplanowane i opisane. Wskazanie projektów dedykowanych, tj. realizowanych w formule niekonkurencyjnej, nie stanowi gwarancji dofinansowania.
Przedmiotowy projekt jest doskonałym przykładem, że nawet dobry pomysł i koncepcja wymagają profesjonalnego uporządkowania i przełożenia założeń na język funduszy unijnych. Dzięki precyzyjnemu dopasowaniu do kryteriów konkursu, solidnemu uzasadnieniu odstępstw oraz kompleksowej dokumentacji, projekt o wartości ponad 8 mln zł otrzymał dofinansowanie z EFRR i jest dziś aktywnie realizowany w terenie.
Jeśli planujesz projekt środowiskowy, edukacyjny lub inwestycyjny wymagający dofinansowania – chętnie pomożemy przejść całą drogę od pomysłu do podpisania umowy o dofinansowanie.