Po zakończonych naborach ze środków UE – programu FENX, sektor kultury ponownie zyskuje silne, międzynarodowe źródło finansowania. Program „Kultura”, finansowany ze środków Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, został formalnie uruchomiony. Do rozdysponowania jest ponad 106 mln euro – to o 20% więcej niż w poprzedniej edycji.
To ważna informacja dla samorządów, instytucji kultury i organizacji pozarządowych, które chcą się rozwijać. Program jest już w fazie wdrażania, a pierwsze działania zostały uruchomione.
Program w nowej edycji Funduszy Norweskich i EOG
Polska ponownie jest największym beneficjentem Funduszy Norweskich i EOG – w obecnej edycji otrzyma blisko 925 mln euro. Program „Kultura”, będzie wdrażało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Fundusze Norweskie i EOG to mechanizm finansowy państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego, czyli Norwegii, Islandii i Liechtensteinu, który wspiera rozwój społeczny i gospodarczy wybranych państw UE, w tym Polski. W praktyce oznacza to dostęp do środków przeznaczonych m.in. na rozwój lokalny, transformację ekologiczną, badania oraz kulturę.
Cele Programu „Kultura”
Główne założenia programu koncentrują się wokół czterech obszarów:
- zwiększenie dostępu do kultury,
- wspieranie różnorodności artystycznej i kulturalnej,
- ochrona i rozwój lokalnego dziedzictwa,
- wzmacnianie spójności społecznej i lokalnych wspólnot.
Szczególna uwaga została skierowana na mniejsze i średnie miasta oraz lokalne instytucje kultury. Program ma być impulsem rozwojowym a nie tylko inwestycyjnym, ale także społecznym i kompetencyjnym.
Dwa główne obszary wsparcia
1. Dziedzictwo kulturowe i lokalne społeczności
Pierwszy komponent programu obejmuje projekty związane z ochroną i nowoczesnym wykorzystaniem dziedzictwa kulturowego. Wsparcie będzie można przeznaczyć m.in. na:
- renowację i adaptację zabytków na wielofunkcyjne centra kultury,
- działania aktywizujące lokalne społeczności,
- ochronę dziedzictwa niematerialnego, tradycji i ginących zawodów.
Warto zwrócić uwagę na istotny wymóg: co najmniej 25% budżetu projektu musi zostać przeznaczone na działania „miękkie”, a więc edukacyjne, animacyjne, budujące partnerstwa i zaangażowanie mieszkańców. O dofinansowanie będą mogły ubiegać się samorządy, samorządowe instytucje kultury oraz organizacje pozarządowe z miast poniżej 500 tys. mieszkańców. Dotacje mają wynosić od 1 do 3,5 mln euro przy poziomie dofinansowania do 85%.
Nabór planowany jest na II lub III kwartał.
2. Lokalna scena artystyczna i rozwój sektora kultury
Drugi obszar koncentruje się na działalności artystycznej i rozwoju kompetencji sektora kultury. Obejmuje m.in.:
- festiwale, koncerty, wystawy i wydarzenia kulturalne,
- rezydencje artystyczne,
- szkolenia i konferencje branżowe,
- rozwój kompetencji – w tym cyfrowych.
Kluczowym elementem tego komponentu będzie obowiązkowa współpraca międzynarodowa z partnerami z Norwegii, Islandii lub Liechtensteinu.
Planowane są trzy nabory do 2028 roku, a wartość pojedynczych projektów wyniesie od 100 tys. do 500 tys. euro.
Program już w fazie wdrażania
Program „Kultura” nie jest już zapowiedzią, gdyż pierwsze działania zostały uruchomione. Ogłoszono nabór na wizyty studyjne. To sygnał, że Operator Programu przechodzi do fazy operacyjnej, a budowanie partnerstw międzynarodowych staje się realnym elementem przygotowań do kolejnych konkursów dotyczących już głównych działań inwestycyjnych.
Wizyty studyjne są w praktyce pierwszym krokiem do nawiązania współpracy z partnerami zagranicznymi, a będzie to istotny element uzyskania dofinansowania.
Dlaczego warto myśleć o projektach już teraz?
Dokumentacje aplikacyjne w ramach Funduszy Norweskich i EOG należą do wymagających i czasochłonnych. Projekty muszą być:
- spójne strategicznie,
- dobrze osadzone społecznie,
- oparte na realnym partnerstwie międzynarodowym,
- potwierdzone społecznym zapotrzebowaniem,
- precyzyjnie zaplanowane finansowo i organizacyjnie.
W praktyce oznacza to konieczność wcześniejszego przygotowania koncepcji, zapewnienia współpracy z partnerami, przemyślenia działań miękkich i trwałości projektu.
Choć pierwsze konkursy wystartują dopiero w II lub III kwartale, to właśnie teraz jest moment na rozpoczęcie prac koncepcyjnych. W projektach z elementami współpracy międzynarodowej czas odgrywa istotną rolę.
Poznaj nasze wybrane realizacje w zakresie pozyskania dotacji dla samorządów i jednostek publicznych -> NASZE SUKCESY
Co dalej?
Przyjrzymy się zagadnieniom dotyczącym tego jak przygotować się do prac nad dokumentacją aplikacyjną w Programie „Kultura”: od czego zacząć, jak budować partnerstwo zagraniczne i jakie elementy projektu warto zaplanować z wyprzedzeniem.
Jeśli rozważają Państwo aplikowanie w nowym Programie „Kultura”, warto już teraz uporządkować pierwsze założenia projektu i rozpocząć rozmowy z potencjalnymi partnerami. IV edycja finansowania ze środków EOG i funduszy norweskich to szansa na rozwój instytucji kultury i budowanie międzynarodowych relacji pod warunkiem, że odpowiednio wcześnie zaczniemy nad nią pracować.
